Một ngày nọ, giữa lòng thành phố nhộn nhịp với những tiếng xô bồ của người qua lại, ở một quán nhỏ, có một ông quan ngồi nhâm nhi miếng trầu bên khung cửa sổ. Ông ta có dáng vẻ to lớn, tuấn tú với bộ áo dài thêu chỉ vàng lấp lánh, trông rất nghiêm nghị nhưng lại mang theo nét kiêu ngạo của kẻ quyền lực. Ánh nắng chiều chiếu vào, tạo ra những bóng đổ êm dịu trên nền đất nơi ông ngồi.
Trong khi đó, một chàng trai nghèo tên Quỳnh, giả trang thành học trò, khẽ khàng bước gần đến bên quan. Mái tóc đen nhánh của Quỳnh rối bời, khuôn mặt sáng nhưng lấm lem bụi đất. Hàng ngày, chàng vẫn phải vất vả mưu sinh, song tâm hồn luôn trào dâng ước mơ tri thức. Khi thấy quan nhả bã trầu xuống đất, Quỳnh liền cúi xuống nhặt với ánh mắt rực rỡ niềm hi vọng.
Ông quan, với ánh mắt sắc bén, ghé vào hỏi:
– Mày là ai?
– Dạ bẩm, tôi là học trò.
– Học trò mà sao lại lẩn thẩn thế?
– Bẩm quan, tôi nghe người ta bảo: “Miệng kẻ sang có gang có thép”, nên tôi đang cố tìm hiểu nó ra sao.
Nghe vậy, quan cảm thấy Quỳnh có ý mỉa mai mình, bèn quát lớn:
– Đã tự xưng là học trò, thì phải đối lại câu phương ngôn ấy đi! Nếu đối được, ta sẽ tha cho, nếu không, ngươi sẽ bị phạt!
Quỳnh, một phần sợ hãi, một phần tự tin, lùi lại một bước, thưa:
– Bẩm quan, việc đó không dễ chút nào!
Quan khám phá ra bất ngờ từ sự thật của Quỳnh, nhưng vẫn cương quyết:
– Đã khó thì cũng phải thử một lần đi!
– Dạ, con xin đối.
Quỳnh ngập ngừng một chút, rồi mạnh dạn đọc:
– Đồ nhà khó vừa nhọ vừa thâm.
Ông quan, sau một khoảnh khắc tĩnh lặng, chợt đỏ bừng khuôn mặt mình. Ông không chỉ thấy lời nói của Quỳnh thấy sắc bén và chân thực, mà còn cảm nhận một sự tự trào đầy ý nghĩa từ đánh giá của chính mình. Ông mím môi ngẫm nghĩ:
– Ừ, đối cũng chỉnh, nhưng mà xấc lắm đấy.
Bầu không khí trong quán lắng lại. Quỳnh cảm nhận được những căng thẳng trong gian phòng, nhưng ánh mắt của ông quan mang theo một sự kính phục đối với sự thông minh của chàng. Từ đó, chàng hiểu rằng, đôi khi, việc nhận ra giá trị của bản thân và dám đối mặt với kẻ mạnh sẽ giúp ta tự tin hơn trong cuộc sống. Sự khiêm tốn và trí tuệ mới chính là những yếu tố quý giá, hơn cả những gì vật chất có thể mang lại.
Quỳnh quay về với tâm hồn nhẹ nhõm, mang theo bài học về phẩm giá và sự quyết tâm theo đuổi tri thức trong suốt cuộc đời mình.
Chúc các bạn, anh, chị em có được những giờ phút thư giãn khi đọc truyện cổ tích dân gian tại website Cổ tích Việt Nam.
